درمان مناسب اختلال اوتیسم چیست؟

درمان مناسب اختلال اوتیسم چیست؟

جلال محمودی (کارشناس ارشد روانشناسی بالینی- نوروتراپیست)

اختلال اوتیسم یک شرایط پیچیده عصبی و رفتاری است که مشکلاتی در تعاملات اجتماعی، رشد کلامی و مهارت های ارتباطی همراه با رفتارهای صداهای تکراری و غیر عادی است و به دلیل گستردگی علائم این بیماری، آن را اختلال طیف  اوتیسم می نامند.

این بیماری شامل اختلال در طیف وسیعی از علائم و مهارت ها در سطوح مختلف است که درجات مختلفی دارد و ممکن است تنها یک نقص ساده باشد،که زندگی طبیعی بیمار را دچار مشکل میکند یا ممکن است دچار ناتوانی های شدید شود که در آن به مراقبتهای اساسی نیاز است ؛

علایم و نشانه های بیماری اوتیسم کدام اند؟

مشکلات ارتباطی:

این کودکان مشکلات ارتباطی(عدم ارتباط چشمی) دارند. توانایی برقراری ارتباط با همسالان و بازی کردن با سایر کودکان را ندارند و معمولا در خودمانده یا در خود فرورفته هستند.

عدم توانایی تکلم یا نقص در تکلم:

این کودکان ممکن استتوانایی تکلم خود را که تا قبل از ۲ سالگی کسب کرده بودند را به طور کلی از دست بدهند یا در صورت داشتن این توانایی دارای تکلم تقلیدی یا تکرار کلمات به شکل ناقص هستند.

عدم بکارگیری ضمیر شخصی:

ضمیر شخصی « من » را بکار نمیبرند و خواسته هایشان را بدون اشاره به خود عنوان میکنند. مثلا  اگر تقاضای آب کنند  بجای آب میخوام میگویند « آب میخواد »

عدم درک و پردازش احساسات :

احساسات و تفکرات دیگران را درک نمیکنند بنابراین برای آنها مشکل است که احساساتشان را از طریق کلمات ، ژست ها، حالات صورت یا حتی لمس کردن بیان کنند.

حساسیت به لمس یا تغییر:

یک کودک اوتیسمی بسیار حساس است و ممکن است در مواجهه با صداها،تماس،بو ها،یا دیدن مناظری که برای دیگران عادی است، دچار مشکلات جدی  یا دردناک شوند.

حرکات و صداهای تکراری و غیر عادی:

آنها ممکن است حرکات بدنی تکراری و تقلیدی مانند چرخیدن به دور خود، تاب خوردن، بال بال زدن، روی نوک پا راه رفتن را انجام دهند و نسبت به افراد واکنش های غیر معمول انجام دهند. به برخی اشیاء وابستگی شدید پیدا میکنند و ممکن است رفتارهای پرخاشگرانه داشته باشند و به خودشان آسیب بزنند.

نقص در توجه به محیط و محرک ها:

بعضی موقع ها ممکن است هرگز متوجه افراد، اشیاء یا فعالیت های افراد پیرامون خود نشوند.

عدم علاقه به اسباب بازی ها و بازی های ردیفی یا ستونی:

کودکان اوتیسم ممکن است علاقه ای به وسایل اسباب بازی نشان ندهند و یا خیلی کوتاه و گذرا به شکلی غیر معمول با اسباب بازیهایشان بازی کنند. همچنین ممکن است از هر گونه وسیله اسباب بازی به شکل ردیفی یا ستونی چیدن استفاده نمایند. البته در بین اسباب بازی ها بیشتر به لگوها و یا وسایلی که اجزاء چرخاننده و گردشی داشته باشند جذب میشوند.

مشکلات شناختی:

بعضی از آنها تا حدی دچار مشکلات شناختی از قبیل نقص در تمرکز و توجه هستند.

استعداد خاص:

بر خلاف اغلب مشکلات شناختی معمول که با تاخیر در تمامی زمینه های رشد شناخته میشود، اوتیسمی ها اما گاهی استعداد های مختلفی دارند مانند: طراحی و ساخت اشکال هندسی، موسیقی،حل کردن مسائل ریاضی و یا حفظ کردن برخی مطالب سنگین همچنین در تست های هوش غیر کلامی دارای هوش متوسط و یا حتی بالایی هستند.

تفاوت های بیماران اوتیسمی

علائم بیماری اوتیسم:

علائم این بیماری معمولا در سه سال اول زندگی خود را نشان میدهد و برخی از کودکان از بدو تولد این علائم را بروز میدهند، عده ای دیگر در ابتدا معمولی و نرمال هستند اما از هیجده تا سی و شش ماهگی به بعد به یکباره علائم این بیماری را نشان میدهند. امروزه مشخص شده است که در بعضی از افراد ناهنجاری های اجتماعی و ارتباطی تا وقتی در جامعه حضور پیدا نکنند نشان داده نمیشود.

اوتیسم در پسران چهار برابر بیشتر از دختران است. هیچ محدودیت نژادی،قومی،یا اجتماعی ندارد ؛ این بیماری روند رو به رشدی دارد و علت رشد بیماری و دلیل بروز آن هنوز مشخص نشده است.

بهترین راهکارهای درمانی اوتیسم:

نوروفیدبک برای اختلال اوتیسم

نروفیدبک نوعی بازخورد دادن است که در آن از امواج مغزی به عنوان بازخورد استفاده می شود. نوروفیدبک  مانند آینه ای کم وکاستی های مغز را به خودش نشان میدهد. این دستگاه می تواند هریک از امواج را اندازه گیری کرده و کم و زیاد شدنش را در غالب بازی یا فیلم انعکاس دهد. مغز با آگاهی از وضعیت های مختلف امواج مغزی در واقع از وضعیت عملکرد خودش آگاه می شود و وقتی سعی می کند تا هر موج را به اندازه مطلوب برساند در واقع سعی در اصلاح خودش کرده است. کم کم مغز این کار را کاملا فرا گرفته و خود تنظیمی را می آموزد، یعنی می تواند بدون کمک دستگاه خودش را تنظیم و تقویت کند.

در خلال جلسات درمانی به طور مداوم مشاهده و گزارش میشود هنگامی که جلسات نوروفیدبک پیش میرود این کودکان تغییرات مثبت و قابل ملاحظه ای بویژه در زمینه های عملکردهای ذهنی یا شناختی نشان میدهند.

بسیاری از تغییرات مثبت دیگر که در زیر آمده است، وجود دارد، اما این معمولا پیشرفت های اولیه ما است.

تحقیقات زیادی نشان می دهد که نوروفیدبک به طور چشمگیری علائم مرتبط با اختلال اوتیسم را کاهش می دهد.

براساس یک مطالعه انجام شده توسط دکتر رابرت کوبان و همکارانش در سی و هفت کودک مبتلا به اوتیسم، نتایج نشان داد که هشتاد و نه درصد از علائم به طور قابل توجهی بهبود یافته است:

  • کاهش سریع مشکلات هیجانی
  • الگوهای گفتاری آهسته تر و واضح تر است
  • پاسخ های بهتر به والدین و دستورالعمل معلم
  • افکار کمتر تخیلی
  • افزایش تحمل تغییرات
  • کاهش فعالیت و تکانشی
  • سطوح بالای تمرکز و توجه
  • اضطراب کاهش می یابد
  • مهارت های اجتماعی بهتر و روابط بهتر
  • افزایش ثبات و آرامش
  • آگاهی و درک بیشتر از احساسات

گفتاردرمانی برای اختلال اتیسم

گفتار درمانی، یک روش مداخله زبان است که بر بهبود گفتار کودک، توانایی وی در تشخیص گفتار و غلبه بر مشکلات مانند بیان ضعیف، اختلال (تکرار صدا، کلمه یا عبارت)، و اختلالات واجی و صدا، تمرکز دارد این، کمک می کند که کودک بتواند از طریق زبان کلامی و غیر کلامی بیان بهتری داشته باشد ؛این تمرکز بر روی:تفسیر و روایی برای شکل دادن به صداها، کلمات و واج ها قرار دارد.

گفتاردرمانی

بازی درمانی برای اختلال اتیسم

بازی زبان نمادین کودکان در ابراز خود است. کودک با دست ورزی با اسباب بازی ها، بهتر از کاربرد لغات می تواند نشان دهد که درباره خود و اشخاص و رویدادهای مهم در زندگی خود چه احساس هایی دارد. در واقع بازی دری هست برای ورود به دنیای روانی کودک. با ورود به دنیای اختصاصی هر کودک از طریق انتخاب ابزی های هدفمند میتوان با شناسایی دقیق و عمیق ضعف ها و نقایص کودک در حیطه های گوناگون هیجانی، شناختی، رفتاری، حرکتی و… بازی های هدفمند را انتخاب نمود و با اجرای این فنون درمانی به طریق بازی در رفع هر یک از آنها قدم های موثر برداشت. امروزه بازی درمانی در درمان بسیار از اختلالات از جمله بیش فعالی/نقص تمرکز، مشکلات یادگیری و شناختی، تاخیر رشدی  و نیز بسیاری از مشکلات رفتاری نظیر پرخاشگری، لجبازی، گوشه گیری و… کاربرد دارد.

برای کودکان اوتیسم میتوان از بازی درمانی با روش ABA نیز بهره برد.

ترکیب جلسات نوروفیدبک و بازی درمانی نتایجی را بر جای میگذارد که میتواند بسیاری از مشکلات کودکان اوتیسم که خود و خانواده شان از آنها رنج میبرند را برطرف نموده و کاهش دهد.

رژیم غذایی

مکمل های منیزیم

اگر چه یک رژیم متعادل و مغذی برای همه کودکان ضروری است، اما منیزیم ویژه افرادی است که مبتلا به اوتیسم هستند.

کمبود منیزیم می تواند منجر به علائمی شبیه به الگوهای رفتاری معمول در کودکان مبتلا به اوتیسم شود، مانند شک و تردید، اسپلینگ مچ پا، اضطراب، تمرکز ضعیف و کم توجهی.

اگر منیزیم بخشی از مصرف روزانه مواد مغذی باشد، این علائم کاهش می یابد و منجر به درمان موثرتری رفتاری و رفتارهای بهتر خواهد شد.

روغن ماهی

اسیدهای چرب امگا سه همراه با انواع دیگر اسیدهای چرب برای رشد سالم و سالم بدن ضروری هستند.

مطالعات نشان داده اند که سطح بالای امگا سه می تواند اجتماعی شدن افراد مبتلا به اوتیسم را افزایش دهد و همچنین می تواند رفتارهای نشاط و پرخاشگری را تحمل کند.

روغن ماهی یکی از غنی ترین و به طور گسترده ای از اشکال امگا سه است و مکمل های آن تقریبا در همه جا یافت می شود.

ملاتونین

یکی از علائم و شرایط مرتبط با اوتیسم عادات بد خواب است.

اختلال در چرخه خواب معمولی می تواند باعث تحریک پذیری، عدم تمرکز، اضطراب اجتماعی و استرس مزمن شود.

با این حال، ملاتونین یک رژیم غذایی است که می تواند یک خواب سالم و آرام شبانه را تامین کند و به کودکان مبتلا به اوتیسم کمک کند تا برنامه خواب آرام داشته باشند.

رفتارهای بد خواباننده گم شده و مهارت های اجتماعی و ارتباطی موثرتر هستند.

پروبیوتیک

بسیاری از محققان نشان داده اند که یکی از مهمترین دلایل اوتیسم رژیم است.

به عبارت دیگر، سلامت روده و مصرف مواد مغذی، دو علت اصلی اوتیسم (یا حتی پیشرفت آن) بود.

نفوذپذیری روده نزدیک به اوتیسم مرتبط است و معمولا پروبیوتیکها بهترین درمان هستند.

پروبیوتیک رشد و افزایش باکتری سالم و مفید در روده را تحریک می کند که می تواند به ما کمک کند که مواد مغذی را به طور موثر جذب کند و همچنین از روده ها از هرگونه عفونت محافظت کند.

پروبیوتیکها در ماست به میزان زیاد یافت می شوند و با یک دستگاه گوارش سالم، بعضی از علائم اوتیسم ممکن است از بین بروند.

رژیم بدون قند و بدون گلوتن

اگرچه تحقیقات در مورد این درمان خاص در حال انجام است اما بسیاری از مردم معتقدند که حذف گلوکز، گلوتن و سایر غذاهای فرآوری شده ممکن است علائم اوتیسم را کاهش دهد و تمایل به عادت باشد.

گلوتن در حال حاضر موضوع بسیار داغ است، به ویژه به عنوان گلوتن در سال های اخیر افزایش یافته است، و افزایش رژیم های غذایی بدون گلوتن، صرف نظر از اینکه آیا آن را به مواد غذایی حساس است.

آنتی باکتریال و ضد عفونی کننده

نظریه های دیگر درباره اوتیسم از دیدگاه زیست محیطی می گویند که اوتیسم ناشی از قرار گرفتن در معرض روده های کودک در معرض باکتری های کاندیدا و سایر انگل هایی است که مواد سمی را در روده قرار می دهند.

در معرض یک باکتری خطرناک در سن زودرس می تواند بسیاری از نشانه های اوتیسم را تشدید کند.

بنابراین، حفاظت از کودکان از باکتری ها و انگل های مضر ضروری است تا آنها را از خطر ابتلا به اختلالاتی محافظت کنند.

ویتامین D

این ماده غذایی مهم در رژیم غذایی ما، همراه با ویتامین های معروف، معمولا فراموش شده یا نادیده گرفته می شود.

با این حال، ویتامین D برای کودکان و مادران بسیار مهم است.

سطح پایین ویتامین D در زنان باردار با میزان بالاتری از اوتیسم در نوزادان همراه است، در حالی که کمبود ویتامین D با سندرم نفروتیک روده و سایر شرایطی که بر سیستم گوارش اثر می گذارد، وضعیت بحرانی اوتیسم است، همانطور که در بالا گفته شد.

در نهایت، ویتامین D بر عملکرد نوروترانسمیترها تأثیر می گذارد، که معمولا در بیماران مبتلا به اوتیسم منفی است.

ویتامین C

شیوع اسکوربوی در بیماران مبتلا به اوتیسم بیشتر است زیرا به نظر می رسد که بدن به خوبی پردازش شده یا دریافت نمی شود، که اعتبار استراتژی مبتنی بر رژیم را برای کاهش علائم تایید می کند.

سطح بالای ویتامین C در بدن می تواند باعث افزایش کلاژن، فعالیت آنتیاکسیدانی، عملکرد شناختی و تعمیر سلولی و سلامت شود که این می تواند علائم و حساسیت افراد مبتلا به اوتیسم را بهبود بخشد.

زردچوبه

زردچوبه، به عنوان یکی از قوی ترین و اغلب گیاهان دارویی، دارای اثرات ضد میکروبی، ضد التهابی و آنتی اکسیدانی در بدن است.

زردچوبه می تواند سلامت روده را به میزان قابل توجهی افزایش دهد و از ورود مواد مغذی مناسب به بدن اطمینان حاصل کند، بنابراین بسیاری از علائم اوتیسم ممکن است کاهش یابد یا از بین بروند.

دارو درمانی:

در واقع داروی واحدی برای درمان اوتیسم وجود ندارد، اما با مراجعه به روانپزشک و ارزیابی های بالینی بویژه ارزیابی نوار مغز EEG میتوان داشتن صرع یا تشنج را بررسی نمود و همچنین جهت تقویت سیستم عصبی مرکزی و بالابردن سرعت رشد مغز و سیستم عصبی از داروهای مکمل و تقویتی با تجویز روانپزشک بهره برد.

در مجموعه تخصصی ما که دارای مجوز رسمی از سازمان نظام روانشناسی و مشاوره جمهوری اسلامی ایران میباشد، تمامی متخصصان مربوطه اعم از روانشناس بالینی، روانپزشک، گفتاردرمانگر، بازی درمانگر و همچنین متخصص تغذیه و رژیم غذایی جهت ارایه خدمات درمانی ویژه حضور دارند.

اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در email
اشتراک گذاری در print