مرکز نوروفیدبک درمانی ADHD در مشهد

جهت مراجعه به مرکز مجهز نوروفیدبک با ما تماس بگیرید.

اختلال بیش فعالی را بیشتر بشناسیم

یکی از اختلالات دوران کودکی، اختلال نقص توجه/بیش فعالی است. در بیشتر جوامع حدود 5درصد از کودکان قبل از 12سالگی دچار این بیماري میشوند. ADHD معمولاً با عوارضی مانند کاهش توانایی هاي اجرایی در مدرسه، پیشرفت تحصیلی و درگیريهاي بین فردي همراه است و شامل سه نوع عمدتاً بی توجه، بیش فعال/تکانشگر و مرکب میباشد که نوع بی توجه مشکلات بیشتري با حافظه، توجه، وظایف، تکالیف و سازماندهی دارد.

پژوهشگران شبکه هایی را درون مغز براي پیشبرد اجزاي توجه از جمله تمرکز، توجه مستمر و تغییر توجه مطرح کرده اند. آنها معتقد هستند که مناطق آهیانه اي بیرونی و جسم مخطط با کارکردهاي اجرایی/حرکتی و هیپوکامپ با رمزگردانی آثار حافظه و قشر جلو پیشانی با انتقال از یک محرك به محرك دیگر مرتبط میباشند.

فرضیه هاي دیگر حاکی از آن هستند که ساقه مغز که حاوي کارکرد هسته هاي تالاموسی شبکه اي است، در توجه مستمر نقش دارد. نتایج برخی از مطالعات حاکی از آن هستند که کودکان دچار ADHD شواهدي از کاهش حجم و فعالیت در منطقه جلو پیشانی، سینگولاي قدامی، گلوبوس پالیدوس، هسته دمدار، تالاموس و مخچه دارند.
این مطالعات نشان میدهند که کاهش اندازه در شکنج سینگولیت قدامی، مناطق پیش پیشانی، مناطق پسینی و پیشینی جسم پینه اي و هسته دمدار باعث نقص توجه میشود.

بیشتر بدانیم:  آدرس مرکز تخصصی روانشناسی کودک و نوجوان در مشهد

ابعاد اصلی توجه و بهترین روش ارزیابی آن کدام اند؟

توجه میتواند در دو بعد دیداري/شنیداري مورد بررسی قرار بگیرد. منظور از توجه شنیداري، توانایی جذب اطلاعات شنیداري و ثبت آن در حافظه کاري جهت پردازش بعدي است. این نوع توجه داراي سه بعد هوشیاري، کانون توجه و زمان واکنش شنیداري میباشد. لازم به ذکر است که کودکان ADHD در هر سه بعد ضعف بارزي نسبت به کودکان عادي دارند.
کودکان با نوع بیش فعال/تکانشگر در ادراك که خود شامل دو حیطه دیداري/شنیداري میباشد دچار مشکل هستند. ادراك شنیداري عبارت است از مهارت در آمایش شنوایی و توانایی بازشناسی یا تفسیر آنچه شنیده میشود. وجوه مختلف ادراك شنیداري را میتوان معطوف به چهار کارکرد تمیز، حافظه، توالی و ترکیب یا پیوند شنیداري دانست.

یکی از آزمونهایی که توجه و ادراك را در ابعاد دیداري/شنیداري میسنجد، آزمون عملکرد پیوسته دیداري/شنیداري  IVA است.

در مقیاس هوشیاري شنیداري آزمون IVA ، عدم توجه شنیداري به وسیله دو نوع خطا ارزیابی میشود:

1-زمانی که تعداد محرك شنیداري خطا فراوان است و فرد به محرك اصلی با بی دقتی پاسخ میدهد
2-هنگامی که فرد به محرك اصلی از روي بیدقتی پاسخ نمیدهد.

مقیاس کانون توجه شنیداري، تغییر واریانس سرعت عکس العمل را در پاسخهاي صحیح مورد ارزیابی قرار میدهد و مقیاس زمان واکنش، میانگین زمان واکنش به پاسخهاي صحیح را اندازه گیري نموده و مشکلات مربوط به سرعت پردازش مغز را بررسی میکند. ذکر این نکته ضرورت دارد که مقیاس ادراك شنیداري با توجه به تعداد پاسخ هاي تصادفی و متناقض با محرك شنیداري به تنهایی ADHD را تشخیص میدهد.

کودکان ADHD در ابعاد توجه شنیداري از جمله هوشیاري، کانون توجه، زمان واکنش شنیداري و ادراك شنیداري عملکرد ضعیف تري نسبت به افراد عادي دارند. باید عنوان نمود که مقیاس ادراك در IVA به تنهایی جهت تشخیص ADHD کفایت میکند.

درمان قطعی و پایدار بیش فعالی به روش نوروفیدبک

در زمینه درمان اختلال ADHD تمرکز عمده درمان بر دارودرمانی میباشد. دارودرمانی با وجود کاربرد وسیع، مسائل متعددي را در مورد عوارض جانبی داروها و یا ناپایداري اثرات درمان آشکار ساخته است. از سوي دیگر، برخی از بیماران و یا والدین آنها از دارودرمانی استقبال کافی نمیکنند.
از این جهت اهمیت پرداختن به درمانهاي غیردارویی براي این اختلال پررنگ تر میشود. یکی از درمانهاي غیردارویی که براساس برخی از مطالعات میتواند جایگزینی براي دارودرمانی باشد، نوروفیدبک میباشد. نوروفیدبک تکنیکی است که در آن اشخاص یاد میگیرند به وسیله شرطی سازي کنشگر، الگوي امواج مغزي خود را تغییر دهند و با ایجاد تغییرات الکتروفیزیولوژیک در مناطق مغزي مرتبط با توجه، باعث بهبود عملکرد آنها گردند.

در طول آموزش، فعالیت مغز توسط اداره هشیار و ناهشیار توجه، کنترل میشود. یادگیري هشیارانه زمانی اتفاق میافتد که فرد در مییابد چطور سیگنال بازخورد با توجـه و وضـعیت ذهـنـی او ارتباط پیدا میکند.

همچنان که فرد از توانایی خود در کنترل و اصلاح سیگنال بازخورد به وسیله حفظ آرامش و هشیاري خود با ایجاد شکل صحیح امواج آگاهی مییابد، میتواند این حالت را براي مدتی طولانی معمولاً تا 40 دقیقه حفظ کند. باید خاطرنشان ساخت که قسمت عمده
یادگیري در سطح ناهشیار اتفاق میافتد؛ جایی که مغز به تدریج میتواند به طور مستقیم و خودکار سیگنال بازخورد را کنترل کند.
شایان ذکر است که مهارتهاي جدیدي که به صورت آگاهانه یا ناآگاهانه به دست آمده اند، در طول آموزش درونی میشوند و به طور خـودکار به فعالیت هاي روزانه فرد منتقل میشوند.

مشاوره و آموزش های تربیتی جهت درمان اختلال ADHD

یکی دیگر از پیامدهاي ADHD اختلال در ارتباطات خانوادگی است. کودکان ADHD الگوهاي مقاوم نافرمانی و کاهش انطباق با والدین را نشان میدهند و در نتیجه والدین صبر کمتري در برابر رفتارهاي منفی کودك خود دارند و بسیار تکانشی به آنها پاسخ میدهند. این تعاملات باعث شکست کودك در زمینه هاي مختلف اجتماعی، تحصیلی و هیجانی می شود.

یکی از روش هاي فرزندپروري که به کاهش واکنش پذیري والدین در مقابل رفتارهاي کودکان منجر میشود، فرزندپروری مقتدرانه است. این روش مبتنی بر 14 اصل میباشد که در نه گام ارائه میشوند و والدین باید در برخورد با فرزند خود آنها را لحاظ نمایند.
روش های تربیت فرزند به والدین می آموزد که هیچ کس به اندازه آنها کودکشان را نمیشناسد و آنها مسئول مراقبت هاي تحصیلی و تخصصی از کودك خود هستند. همچنین، به آنها می آموزد که چگونه تصمیم بگیرند و چه زمانی این تصمیمات را اتخاذ نمایند.

از سوي دیگر، آموزش فرزندپروري نقش اساسی در درمان روانشناختی این کودکان دارد.

در درمان با نوروفیدبک، درمانگر فقط با کودك مبتلا به اختلال کار میکند و در نتیجه نقش محیط و خانواده در آن لحاظ نمیشود؛ از این رو به نظر میرسد که نوروفیدبک به همراه آموزش والدینی   به علت همزمان کردن درمان در کودکان مبتلا و خانواده آنها، تأثیر بیشتري بر بهبود علائم کودکان مبتلا به ADHD داشته باشد.