چگونه استرس در کودکان را بهبود ببخشیم؟

شاید باورش برای بعضی از والدین سخت باشد، اما باید پذیرفت که کودکان بر خلاف تصور رایج پدر و مادرها، استرس را تجربه می‌کنند. بیشتر والدین، دنیای کودک را دنیایی پر از شور و نشاط و بدون هرگونه استرس و نگرانی می‌دانند و از آن جا که خودشان از فرزندان شان محافظت و مراقبت و نیازهایشان را تامین می‌کنند، خیلی به عوامل استرس‌زا توجهی ندارند. بعضی از آن‌ها باورشان نمی‌شود کودکان هم با مشکلی به نام استرس درگیربشوند، اما روان شناسان حوزه کودک نظر دیگری دارند. طبق آخرین تحقیقات، بیشتر از ۲۰ درصد کودکان چهار سال به بالا با این مشکل دست و پنجه نرم می‌کنند و بی توجهی والدین، باعث حل نشدن این مشکل روانی شان می‌شود که آینده کودک را با خطراتی روبه رو می‌کند.

والدین استرس کودک را چگونه تشخیص دهند؟
استرس در کودکان کم سن و سال می‌تواند به صورت مکیدن شست، ناخن جویدن، انگشت در بینی کردن، شب ادراری و… باشد، اما در کودکان بزرگ‌تر می‌تواند به شکل پرخاشگری، بدزبانی، اذیت کردن دیگران، کابوس دیدن، دروغ گفتن، بی نظمی، نداشتن اعتماد به دیگران و… خود را نشان دهد.

روانشناس متخصص در حوزه استرس کودکان

عوامل ایجاد استرس در کودکان چیست؟

موارد زیر از رایج‌ترین عوامل ایجاد استرس در کودکان هستند:

  • نگرانی درمورد تکالیف یا نمرات مدرسه.
  • درد، جراحت، بیماری و ….
  • حجم فعالیت‌ها و مسئولیت‌ها در مدرسه، باشگاه و غیره.
  • مشکل با دوستان، آزار دیدن و زورگوییِ سایر بچه‌ها یا فشارهایی که از سمت گروه به کودک وارد می‌شود.
  • تغییر مدرسه، نقل مکان یا مسائل و مشکلات خانوادگی، بی‌خانمانی و غیره.
  • داشتن افکار منفی نسبت به خود.
  • تغییرات جسمی و فیزیکی (مثلا در دوره‌ی بلوغ) در دختران و پسران.
  • مشکلات خانوادگی مانند طلاق یا جدایی.
  • وجود مشکلات و مسائل مالی در خانواده.
  • زندگی در منطقه یا خانه‌ای ناامن.

علائم استرس در کودکان

شاید کودکان از استرسی که بر آنها وارد می‌شود باخبر نباشند. والدین می‌توانند با مشاهده‌ی علائم و نشانه‌های فیزیکی و احساسی یا تشدید حالات نامناسب کودک، از وجود استرس در کودکان خود باخبر شوند.

نشانه‌های فیزیکی استرس در کودکان:

  • کاهش اشتها یا تغییرات دیگر در عادات غذایی کودک.
  • سردرد.
  • دل‌درد یا دردهای شکمی بی‌دلیل.
  • نشانه‌های فیزیکی خاص بدون وجود بیماری یا مشکلی مشخص.
  • کابوس‌های شبانه.
  • اختلال در خواب کودک.

نشانه‌های رفتاری یا احساسی استرس در کودکان:

  • نگرانی و اضطراب.
  • بروز یا تشدید ترس‌ (ترس از تاریکی، تنهایی یا غریبه‌ها).
  • ناتوانی در استراحت کردن.
  • وابستگی شدید به والدین.
  • عصبانیت، گریه و ناله.
  • ناتوانی در کنترل احساسات.
  • رفتار توأم با پرخاشگری و لجبازی.
  • بروز رفتارهای بچگانه که مناسب سن کودک نیست.
  • عدم علاقه به مشارکت در فعالیت‌های مدرسه یا وظایف خانوادگی.

آدرس دفتر مشاوره جهت درمان بی خوابی در کودکان

مدت خواب مورد نیاز بدن در دوره های مختلف سنی متفاوت است.

در حالیکه جنین داخل شکم مادر تقریبا بیش از 23 ساعت در شبانه روز در خواب به سر می‌برد، در ماه های اول پس از تولد، 16 تا 18 ساعت، در یک سالگی 14 تا 15 ساعت، در چهار سالگی به 10 تا 12 ساعت و در ده سالگی حدود 10 ساعت به خواب نیاز دارد.

ساعات نیاز به خواب با افزایش سن به تدریج کاهش می‌یابد و بعد از بلوغ به 7 تا 8 ساعت در شبانه روز می‌رسد.

الگوی خواب نیز در دوران مختلف زندگی دستخوش تغییر است.

به طوریکه در ماه اول تولد نوزاد صرف نظر از اینکه چه موقع از شب و روز باشد، هر 2 تا 3 ساعت بیدار شده، شیر می‌خورد و 10 تا 20 دقیقه بعد مجدداً به خواب می‌رود.

 

Bad Dreams

 

در شش ماهگی علاوه بر خواب کامل شبانه، دو بار در روز (صبح و عصر) نیز برای مدت یک و نیم تا دو ساعت می‌خوابد و در حوالی چهار سالگی معمولاً فقط یک خواب نیم روزی خواهد داشت.

در حوالی ده سالگی، خواب تقریباً فقط به شب محدود می‌شود (البته بر حسب ساختار فعالیتی خانواده و فرد ممکن است خواب نیمروز نیز وجود داشته باشد) و این الگو تا نزدیکی پیری ثابت باقی می‌ماند.

در دوران پیری مجدداً نظم خواب به هم خورده و طول مدت خواب شبانه کم و در عوض افراد 1 یا 2 بار در نیم روز به خواب می‌روند.

با توجه به طول مدت خواب مورد نیاز و برنامه خانواده و کودک در طول روز، معمولاً ساعت بین 7 تا 9 شب بهترین زمان برای خواباندن کودک است.

برای اعلام زمان خواب استفاده از ساعت زنگ دار و یا سایر وسایل مشابه الگوی بسیار خوبی است.

با این روش نه تنها از تکرار این جمله که ساعت خواب است جلوگیری می شود و تقابل بین شما و فرزندتان را کمتر می کند بلکه حس کنترل و مسئولیت پذیری را در کودک برمی انگیزد.